TỨ VỊ THÁNH BÀ HAY TỨ VỊ CHÂU BÀ – luyện thi violympic toán lớp 8

Các quan lớn trong văn chầu hay khi giáng đồng thường có tính cách quý phái, hùng dũng, nhân tù, hay làm nhứng việc phúc đức nhưng cũng đáng sọ vói người trần.

>Xem khóa học luyện thi violympic toán lớp 8

Các vị đều mặc vồ quan mang kiếm hay kích, mặc võ phục nhưng màu sắc thì tùy thuộc các vị thuộc Thoải phú (trắng), Thiên phủ (đỏ), Nhạc phủ (xanh) hay Địa phủ (vàng). Quan Đệ Tam và Quan Đệ Ngũ đều thuộc Thoải phú, dòng Long vương Bát Hải.

>>Xem thêm các khóa học khác

TÚ VỊ THÁNH BÀ HAY TỨ VỊ CHAU bà

 

Tứ Vị Thánh Bà hay Tứ Vị Chầu Bà được coi như hóa thân, phục vụ trực tiếp của Tú Vị Thánh Mâu. Tuy gọi là 4 vị Chầu Bà đại diện cho Tứ Phủ, nhung số lượng -các vị Thánh Chầu có thể tăng lên tới 12 (4 X 3), tuy nhiên trong số đó, các Chầu Bà tủ Đệ Nhất với Chầu Lục cùng Chầu Bé thường giáng đồng, dược mọi người biét rõ thần tích, có noi thò phụng riêng, còn các vị khác thì ít giáng đồng và không mấy người biết tới.

Chầu Đệ Nhất là hóa thân của Mâu Thượng Thiên. Chầu Đệ Nhị là hóa thân của Mẫu Thượng Ngàn, vị Thánh thống soái trong các hàng Chầu, cai quản vùng núi non, sơn cước:

Vốn dỏng công chúa thiên thai Giáng về hạ giới qudn cai Thượng ngàn Quản cai các ìũng cùng làng Sơn (inh cầm thú hổ lang khấu đầu

(Văn Chầu Đệ Nhị)

Tương truyền Bà là con gái của một gia đinh người Mán ở Động Cuông, tinh Yên Bái. Bà sình ra lúc bố mẹ đã già, ngoài 50 tuổi. Từ nhỏ Bà chỉ làm việc thiện, không lấy chồng. Sau khi mất. Bà hiển linh luôn cứu giúp dân lành, nên được nhiều nơi lập đền thò cúng, không ai ngồi đồng mà Bà không giáng. Khi giáng bà mặc sắc phục Mán, màu xanh, đặc trưng cho Nhạc phủ.

Trong Bách thần lục, thần tích của Chầu Đệ Nhị lại đồng nhât với thần tích của Thánh Mẩu Thượng Ngàn ở vùng Bắc Lệ, Lạng Sơn. Đó chính là công chúa La Bình, con gái của Sơn Tinh, được phong là Thượng Ngàn công chúa, cai quản 81 cửa rùng ỏ cõi Nam Giao.

Thuộc Nhạc phủ với Chầu Đệ Nhị còn có Chầu Lục và Chầu Bó. Chầu Lục gốc người Nùng ỏ Hđu Lũng (Lạng San), Chầu Bé dược thà thành dền riêng ỏ Bắc Lệ (Lạng Sơn). Còn Chầu Mưòi gốc người Thố, tương truyền dã có công giúp Lê Lợi đánh tan quân Liễu Thăng, trấn ải vùng Đông Bắc nước ta:

Gặp thời Thái Tô’ khởi binh

Theo vua diệt giặc Liễu Tháng hàng đầu

Vua sai trấn giử các châu

Khấp hòa xư Lạng dịa cầu giang sơn

(Văn Chầu Mười)

Đền thò chính của Chầu Mưòi tại Đồng Mỏ (Lạng Sơn), nhưng đền thò vọng bà thì có ỏ khắp nơi, từ Đồng Đăng, Kỳ Cùng, Thăng Long, Núi Ngự, Sài Gòn, Vũng Tàu tới vùng thưọng như Đà Lạt, Buôn Mê Thuột, Plâycu

Chầu Đệ Tam là hóa thân của Mầu Thoái. Đó là vị Thánh có dáng vé u buồn, y phục và khăn trùm màu trắng. Chầu Đệ Tứ là vị Thánh giử vai trò khâm sai Tiỉ phú, tuy đứng dầu Địa phủ, cũng có khi Bà hóa thân dưới dạng Chầu Thoái phủ, mặc màu trắng, múa mái chèo; khi lại hóa thành Thánh Mẩu Thicn phủ, mặc áo đỏ, múa quạt (Chầu Đệ Tứ khâm sai Thượng Thiên).

Chầu Đệ Ngũ ít khi giáng đồng, trần gian ít người biết tói. Tương truyền Bà là công chúa đòi nhà Lý, đi tu ỏ miền thượng, đền thờ Bà ỏ suối Lân, Lạng Sơn. Ngoài ra người ta còn biết các vị Chầu khác, như Chầu Thất Tiên La thờ ỏ Hung Hà, Thái Bình, Chầu Bát Nàn ỏ Đồng Mỏ, Chầu cửu ỏ Bỉm Sơn, Thanh Hỏa (Củu Thiên Huyền Nữ)

Nói chung các vị Thánh hàng Chầu dều cổ nguồn gốc người dân tộc ỏ vùng núi, thuộc Nhạc Phủ, dòng Tiên nứ, đối lập với các Quan thuộc dòng Long Vương Thúy phủ. Khi giáng đồng, các Chầu đều ăn mặc theo trang phục dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mường, nhạc chầu văn theo điệu Xá Thượng mang đặc trưng các dân tộc miền núi.

ÔNG HOÀNG

Dưđi hàng Chầu là hàng các ông Hoàng, được gọi tên theo các thứ tự Ông Hoàng Đệ Nhát tới ồng Hoàng Mười, có hẳn một bản văn chầu mười ống Hoàng. Tương truyền, cũng như các Quan, các Ông Hoàng đều có gốc tích là con trai Long Thần Bát Hải Đại Vương ỏ hồ Động Đinh, tuy nhiên, theo khuynh hưóng địa phương hóa thì các ông Hoàng đòu gắn vói một nhân vật nào đó ỏ cỏi nhân gian, nhửng danh tưóng có công dẹp giặc, những ngưòi khai sáng, mỏ mang cho đất nước.

Tương truyền ông Hoàng Đệ Nhất là danh tướng cúa Lê Lọi, Ồng Hoàng Đôi (Đệ Nhị) vói hai noi thờ mang nhủng gốc tích khác nhau: ổng Dôi ỏ cẩm Phả là người Mán cổ công chống giặc bảo vộ dân lành, còn ông Hoàng Đòi ỏ xư Thanh thì lại đồng nhát với Quan Triộu Tường, người có công mớ mang đất đai giúp dân sinh sóng, ỏng Hoàng Bơ (Ba) thò ở Đền Lảnh (Hà Nam) có công phò vua đánh giặc. Ông Hoàng Lục tức tướng Trần Lựu có công chống giặc Minh, Ông Hoàng Bảy (Ông Hoàng Bảy Bảo Hà) là viên quan triều dinh trấn gill vùng Lao Cai Yên Rái:

Bao phen ch’*ỉn lược lung hơành

Định an xã tắc đề binh cõi ngoài

Đắt Lao Cai là nơi dụng vô

Biên cương súng nổ đùng đùng

Sa trường xương núi, máu sông chẳng nề

(Văn Ống Hoàng Bảo Hà)

Ông Hoàng Bát là người Nùng, còn ồng Hoàng Mưòi là một văn quan thòi Lê, gốc ỏ Nghệ An, nay thò ỏ Ben Thúy. Tính cách của Ồng Hoàng Mưòi là người tài hoa nổi danh một thời, hay giao du, ăn chơi sang trọng, thích thưỏng thức thơ vãn, thậm chí còn đa tình nứa

Tròi Nam có Đức Hoàng Mười Phong tư nhất mực tuyệt vời không hai Nền chí dũng bậc nhăn tài Văn thao võ ìược tư trôi thông minh

Tiêu daũ di dường tánh tình

Thơ tiêu một túi Phật kinh trăm tò

Khi phong nguyệt, ìúc tử bi

Khi xem hoa nó khi chò trăng ìên

Khi ỉhiểu ìĩnh, ìúc non bồng

Cành cây mắc võng ìỏng sông thả thuyền

(Văn chầu Hoàng Mười)

Trong số mười ông Hoàng thi thường có sáu ống giáng đồng, trong đó có ba ông giáng rát thưòng xuyên, đó là ông Hoàng Bo, Ổng Hoàng Bẩy, và ông Hoàng Mười, Khi giáng đồng, các ông Hoàng có phong cách gần giống các Quan Lỏn, tuy nhiên có phần phong nhã, vui tươi và quan hệ với người trần vui vẻ hơn so vỏi các quan.

Add Comment