Truyện kể dân gian về Liễu Hạnh

Theo thông lộ, các văn bản ghi chép về các thần linh (thần tích, thần phả, ngọc phả, truyện thơ…), ban đầu đều xuất phát tứ thần thoại, huyền thoại, truyện kế dân gian. Tát nhiên, trong thực tế, đây đó cũng có hiện tượng ngược lại, tức là huyền thoại hóa, dân gian hóa các vãn bản thần tích, thần phả, Hiện tượng về các Nử thần, Thánh Mâu cũng không nằm ngoài quy luật chung dỏ.

>Khóa luyện thi violympic toán 4

Ví dụ, truyện kể dãn gian về Liễu Hạnh lưu truyền trong dân gian khá phong phú, sau này, một số được ghi chép lại trong các sách, như Việt diện u linh của Lý Tế Xuyên, Sự thờ cúng các vị thần tiên ỏ Việt Nam của Nguyễn Văn Huyên, Nam Hái dị nhân của Phan Kế Bính, Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam của Nguyễn Đổng Chi Tương tự như vậy, ta cũng thấy các truyện kể dân gian vê Thiên Ya Na cũng đã được Phan Thanh Giản ghi chép, san định và cho khắc trên tắm bía ỏ Tháp Bà Nha Trang, truyện kể về Bà Chúa Xứ, Bà Đen được Trịnh Hoài Đức ghi chép lạí trong Giơ Định thảnh thông chí Ngoài ra, còn có các truyện kể dán gian khác về các vị nứ thần, sau này được người đời sưu tầm, ghi chép và công bố trong nhiều cuốn sách xuất bản vào các thòi kỳ khác nhau

>>Thông tin giáo dục

Cùng vói việc sưu tầm, không ít tác giả, mà trong các trường hợp này là các trí thức nho học thòi phong kiến tự chủ (thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX) đã tiến hành san dính các truyền thuyết, huyền thoại về các vị thần nói chung và nủ thần nói riêng. Hiểu khái niệm san dịnh ỏ đây là việc ghi chép lại, sáng tác thèm những huyền thoại, truyền thuyết đả được sưu tầm, ghi chép từ trước, thậm chí là sáng tác thêm cho phủ họp với tư tưổng và lễ giáo phong kién Nho học. Điển hình là việc san định của Nguyễn Bính, thượng thư bộ Lễ của triều đại hậu Lê (thế kỷ XVI), phục vụ cho việc phong thần của các nhà Vua từ đó trỏ về sau.

Trưòng hợp sưu tầm và san định các huyền thoại, truyền thuyết Thánh Mâu Liễu Hạnh là một diên hình. Các truyền thuyết và huyền thoại về Liễu Hạnh, nhất là sau khi Bà hiển thánh và được tôn thò như một Thánh Mẩu, thậm chí là Thánh Mẩu Thượng Thiên, đã được nhiều nhà nho san định. Có lẽ bản san định đầu tiên, sớm nhất về Thánh Mau Liễu Hạnh trong Vân Cát thần nứ là của Hồng Hà nứ sỹ Đoàn Thị Điểm (1705 – 1748) in trong tập sách Truyền kỳ tân phả. Ỏ đây, ngoài các tình tiết chính lấy từ huyền thoại và truyền thuyết dân gian, thì Đoàn Thị Điểm đã sáng tạo thêm nhiều tình tiết mới. Sau này, một số nhà nho như Nguyễn Công Trư (?), Kiều Oánh Mậu (190S) cũng đã san định, khiến “tiểu sứ” cùa Liễu Hạnh công chúa có thêm nhiều tình tiết và phong phú hơn

Tương tự nhu trường họp Thánh Mẩu Liễu Hạnh, Thiên Ya Na Thánh Mẫu (gổc từ nữ thần Xứ sở Pô Inu Nưgar của người Chăm) cũng được Phan Thanh Giản sau này san định và ghi trên bia dựng tại Tháp Bà Nha Trang, tình tiết cũng ít nhiếu khác biệt với truyền thuyết dân gian.

Củng có một nguồn tư liệu đồ sộ khác được dân gian sáng tác từ các huyền thoại, truyền thuyét, thậm chí từ các truyện tho về các Thánh Mầu, đó là các bài hát văn của đạo Mẫu Tam phủ,

Tứ phủ. Phần cốt lõi của các bài Hát văn là lai lịch,                  sự tích  các vị thần, nhắt là các Thánh Mầu, ngoài ra còn biết bao tình tiết khác về khung cảnh, dung nhan, tưóng mạo của các vị thần đưọc nhứng người sáng tác vô danh diễn tả, tô vẽ thêm. Ví dụ, các doạn nói về Thánh Mâu Thuợng Ngàn :

…“Chúa giáng trần thoang thoảng mùi hương

Hồng hoa sáng khắp bốn phương

Định sinh công chúa ai đương sánh tày

Hằng chải chuốt đêm ngày dưỡng dục

Giá so bằng vàng ngọc nết na

Nhõn tinh sao Đẩu Ngân Hà

Môi son má phấn tóc đà cách diêu”…

Hay đoạn văn nói về Thánh Mẫu Thiên Ya Na :

…”Kiệu ngai tàn quạt rỡ ràng Kim Đồng Ngọc Nữ hai hàng hầu trong Này tên, này nỏ, này cung Này đồng nữ múa này đòng ca nam Tôn thần chẳng cứ người ta Thượng cầm hạ thú cũng ỉà dua nhau Cọp hùm dâu cùng cúi đầu Cá dâng dưới nước, voi chầu trên non”…

Một xu hướng khác trong việc truyền bá lai lịch của các nữ thần, đó là các phóng tác tiểu thuyết hóa. Đó là trưòng họp Thánh Mẫu Liễu Hạnh với hai cuốn tiểu thuyết “Bà Chúa Liễu ” của Hoàng Tuấn Phổ xuất bản năm 1990 và “Liễu Hạnh công chúa” của Vũ Ngọc Khánh[1]. Hai tác giả của các cuốn truyện này đều là các nhà nghiên cứu quan tâm đến tín ngưổng thò Bà, nhưng dùng bút pháp văn học để vẽ lại chân dung Bà, khiến cho ngưòỉ đọc hình dung Bà có phần sinh dộng hon, tuy nhiên cũng làm phai nhạt đi phần nào chất thiêng.

Add Comment